Uşaqlar üçün
Körpələrdə bud-çanaq oynağının ultrasəs müayinəsi
Bud-çanaq oynağının displaziyası oynağın normal inkişaf etməməsidir. Səbəbi bud sümüyünün başı ilə oynaq çuxuru arasındakı uyğunluğun pozulmasıdır. Vaxtında aşkarlanmasa, sonralar axsaqlığa və gənc yaşda oynaq ağrılarına səbəb ola bilər. İlk aylarda bud sümüyünün başı əsasən qığırdaqdan ibarətdir. Qığırdaq rentgendə yaxşı görünmür, ultrasəsdə isə aydın görünür. Buna görə bu yaşda əsas müayinə üsulu ultrasəsdir.
Müayinə nə vaxt aparılır?
Doğuş zamanı neonatoloq və ya hamiləlik dövründəki müayinələr heç bir şübhə qeyd etməyibsə, Dr. Əhmədovanın praktikasında bud-çanaq oynağının dəyərləndirilməsi körpənin 2 aylığından başlayır. Sonra müəyyən intervallarla davam edir. Pediatr profilaktik baxışda şübhəli əlamət görərsə, müayinə daha tez təyin olunur. Belə əlamətə misal: ayaqlardakı dəri qırışlarının simmetrik olmaması. Dəqiq vaxtı pediatr müəyyən edir.
Müayinədə nəyə baxılır?
- Bud sümüyü başının yeri: oynaq çuxurunda düzgün yerləşirmi, çıxıq varmı.
- Displaziya əlamətləri.
- Alfa və beta bucaqları: yaşa uyğun normativlərlə müqayisə olunur. Alfa bucağı 60° və ondan böyük olduqda normal sayılır. Daha kiçik bucaq körpənin yaşı ilə birlikdə dəyərləndirilir.
- Sümükləşmə mərkəzi (nüvəsi): bud sümüyünün başında sümük toxumasının ilk görünüşü.
- Hərəkət zamanı oynağın sabitliyi: hərəkət edərkən çıxıq əmələ gəlirmi.
- Oynaq ətrafında maye toplantısı və ya ödem.
Sümükləşmə mərkəzi haqqında
Sümükləşmə mərkəzi hər uşaqda fərqli vaxtda görünür. Dr. Əhmədova onu 40 günlük körpədə də, 4–6 aylıq körpələrdə də gördüyünü deyir. Ədəbiyyata görə bu mərkəz 6–8 aylığa qədər formalaşa bilər. Mərkəzin hələ görünməməsi tək başına xəstəlik əlaməti deyil. O, bucaqlarla birlikdə dəyərləndirilir.
Nəticədən sonra nə olur?
- Patologiya yoxdur, alfa bucaqları normadadır: Dr. Əhmədova adətən 2 ay sonra nəzarət müayinəsi təyin edir. Bu müayinədə sümükləşmə mərkəzinin formalaşması izlənir.
- Bucaqlar normadan aşağıdır və ya çıxıq görünür: körpə travmatoloq-ortopedə yönləndirilir. Diaqnozu təsdiqləmək üçün həkimin göstərişi ilə rentgen müayinəsi aparılır. Sonra müalicə diaqnoza uyğun davam etdirilir.
Hazırlıq
Xüsusi hazırlıq tələb olunmur. Körpəni asan açılan paltarda gətirin. Tox və sakit körpədə müayinə daha rahat keçir.
Bu sahədə hazırlıq
- 2013İstanbul Universiteti İstanbul Tibb Fakültəsinin Radiologiya kafedrasında kurs, o cümlədən «Yenidoğulmuşlarda bud-çanaq oynağının dislokasiyası və displaziyasının diaqnostikası».
- STV-nin «Xəbər» proqramında (2023) və hospitalın videolarında (2024–2025) bud-çanaq oynağının USM-i barədə izahlar.
Suallar
Körpəm 1 aylıqdır. USM etdirmək olarmı?
Neonatoloq və ya pediatr şübhə qeyd edibsə, bəli. Vaxtı həkim müəyyən edir. Şübhə yoxdursa, Dr. Əhmədovanın praktikasında ilk müayinə adətən 2 aylıqda aparılır.
Nəticədə alfa bucağı 58° yazılıb. Bu displaziyadır?
Bir rəqəm diaqnoz deyil. 60°-dən kiçik bucaq körpənin yaşı, beta bucağı, oynağın sabitliyi və sümükləşmə mərkəzi ilə birlikdə dəyərləndirilir. Növbəti addım nəzarət müayinəsi də ola bilər, travmatoloq-ortoped konsultasiyası da. Bunu həkiminiz izah edəcək.
Nəzarət müayinəsini gecikdirsək nə olar?
Oynağın inkişafı dinamikada izlənir. İnterval pozulsa, dəyişiklik gec aşkarlana bilər. Təyin olunmuş vaxtda gəlməyə çalışın.