Qaraciyər elastometriyası (FibroScan): rəqəm nə deyir, nə demir?

Hepatoloq və ya qastroenteroloq "FibroScan edin" dedikdə pasiyentlərin çoxu bunun adi USM-dən nə ilə fərqləndiyini soruşur. Mərkəzi Gömrük Hospitalında Dr. Günay Əhmədovanın fəaliyyət sahəsinə qaraciyərin FibroScan ilə elastometriyası daxildir. Qısa izah aşağıdadır.

Qaraciyər niyə sərtləşir?

Xroniki qaraciyər xəstəliklərində, məsələn, viral hepatitlərdə və ya qaraciyərin piylənməsində toxumada birləşdirici toxuma artır. Buna fibroz deyilir. Fibroz artdıqca qaraciyər daha sərt olur. Elastometriya bu sərtliyi ölçür və fibrozu dolayı yolla qiymətləndirməyə imkan verir.

Kimə təyin olunur?

Adətən xroniki qaraciyər xəstəliyi olan pasiyentlərə. Məqsəd xəstəliyin mərhələsini qiymətləndirmək və onu zamanla izləməkdir. Göndərişi müalicə edən həkim verir.

Necə keçir?

1. Arxası üstə uzanırsınız, sağ qol başın arxasına qoyulur.
2. Zond sağ tərəfdə qabırğaların arasına qoyulur.
3. Bir neçə ölçmə aparılır.

Yüngül toxunuş və titrəmədən başqa heç nə hiss olunmur. İynə yoxdur.

Hazırlıq

Ən azı 2–3 saat ac gəlin. Yemək ölçməni yüksəldə bilər.

Nəticəyə nə təsir edir?

Nəticə kilopaskalla (kPa) ifadə olunur. Eyni rəqəm müxtəlif xəstəliklərdə fərqli məna daşıya bilər. Bu hallarda ölçmə real fibrozdan yüksək çıxa bilər:

• yeməkdən az sonra aparılıbsa;
• qaraciyərdə kəskin iltihab varsa;
• öd axarı pozulubsa;
• ürək çatışmazlığında qaraciyərdə qan durğunluğu varsa.

Buna görə rəqəmi xəstəliyinizi bilən həkim şərh edir.

Üç müayinə birlikdə

• Adi USM qaraciyərin ölçüsünü, quruluşunu və ocaqlı dəyişiklikləri göstərir.
• Portal Doppler qaraciyərin damar sistemində qan axınını və portal hipertenziya əlamətlərini göstərir.
• Elastometriya toxumanın sərtliyini ölçür.

Dr. Əhmədova 2024-cü ildə hospitalda keçirilən seminarda qaraciyər çatışmazlığında sonoqrafik göstəricilər, portal Doppler və portal hipertenziya barədə məruzə edib.